Bệnh thổ tả
Đây là một hội chứng ỉa mửa rất cấp bách, đau bụng, trên nôn
mửa, dưới ỉa dữ dội nhưng không bao gồm cả bệnh dịch tả.
Gặp nhiều những thể nặng, nên kết hợp đông y và tây y
a- Triệu chứng:
1- Hàn hoắc loạn: Bụng đau, đầy, nôn mửa ra nước trong mùi
tanh, lúc đầu ỉa ra một ít phân sau ra toàn nước như nước
gạo, chân tay giá lạnh, sắc xanh xám, da nhăn nheo, tiếng
nói nhỏ, khàn, rêu lưỡi trắng, mỏng, mạch trầm vi: có hiện
tượng vong dương.
2- Nhiệt hoắc loạn: Nôn ra nước vàng hoặc nôn khan, ỉa ra
nước vàng, nâu, ỉa tháo vọt, thối khẳn, khát nước, buồn bực,
chuyển gân co rút, mắt trũng, da nhăn nheo, rêu lưỡi vàng
khô sáp, có khi lưỡi đen, mạch trầm sác, có hiện vong âm (kiệt
hết chân âm)
3- Can hoắc loạn: Đau bụng như cắt ruột, đầy chướng, muốn
nôn không tả nhưng không nôn không ỉa được, buồn bực vật vã,
móng tay, móng chân xanh xám, mạch trầm phục, bệnh nguy cấp.
b- Lý: Ngoài phong hàn thử thấp, trong ăn uống
bị độc gây ra.
c- Pháp: Điều hoà tràng vị, chỉ thổ tả.
d- Phương huyệt: (chung cho cả 3 loại)
1- Thượng quản
2- Hạ quản
3 – Khúc trì
4 – Khúc trạch
5 – Thuỷ phân
6 – Thiên khu
7- Quan nguyên
8- Tam âm giao (châm bổ hoặc cứu)
9 – Phục lưư ( Châm bổ hoặc cứu)
10- Thái khê (châm bổ hoặc cứư)
11- Thừa sơn
12- Uỷ trung
13- Nội đình
Biệnh chứng: Bổ tả
– Trong hàn hắc loạn
Nếu thổ nhiều cứu Thượng quản, đi tả nhiều cứu hạ quản, Quan
nguyên, Thiên khu, Túc tam lý (hoặc châm bổ) là chính.
– Trong nhiệt hoắc loạn:
Nếu thổ nhiều châm Tả Thượng quản, xuất huyết Khúc trạch,
tả Khúc trì, nếu ỉa nhiều, châm tả Hạ quản, xuất huyết Uỷ
trung, châm tả Nội đình, Khúc trì.
– Trọng can hoắc loạn: Châm cho ra máu nhẹ Khúc trạch, Uỷ
trung, Khúc trì chưa đỡ thêm Nội đình.
e- Giải thích cách dùng huyệt: Nội đình thành
vị, Khúc trì thanh tràng càng thổ tả nhiểu, càng mất nước,
dùng Thái khê, Phục lưu, Tam âm gia để bổ thận tư âm tráng
thuỷ (hàn thì cứu, nhiệt thị châm bổ) Thừa sơn chữa rút gân
co quắp, Thuỷ phân chỉ dùng lúc mới để lợi tiểu, nếu đái
được rồi ỉa nhiều nước hoặc bị lâu, có hiện tượng mất nước
thì không dùng huyệt này nữa, hàn thì cứu, nhiệt thì châm.
Xoa bóp: Điểm huyệt trên, kết hợp bù nước chống nôn bằng
gừng tươi và đường muối …